Du
khách từng một lần đến thăm Lào Cai - “Nơi con sông Hồng chảy vào đất Việt” với
phong cảnh hùng vĩ và trữ tình hẳn không thể quên miền đất này còn là một vùng
văn hóa ẩm thực với các đặc sản và món ăn độc đáo nức tiếng gần
xa.
1.
Thắng cố ngựa Bắc Hà
Món
ăn hấp dẫn thu hút đông người nhất phải kể đến thắng cố. Thắng cố thì vùng núi
phía Bắc nào cũng có, nhưng ở Lào Cai lại mang một vị riêng đặc sắc không thể
lẫn vào đâu được vì được chế biến từ “lục phủ ngũ tạng” của con ngựa. Gia vị kèm
theo không thể thiếu gồm thảo quả, địa liền cùng với hạt dổi, củ sả, quế chi…
được tẩm ướp với thịt trước lúc đem xào rồi chế nước hầm nhừ trong chảo
lớn.
Từ
hương vị đặc trưng quyến rũ, chảo thắng cố sôi lục bục trên bếp lửa hồng nhìn
khá bắt mắt bởi những miếng thịt, miếng mỡ vàng nhạt, đoạn lòng trăng trắng điểm
xuyết những lá hành xanh ngắt dậy mùi thơm của thịt, của gia vị làm ấm lại không
gian giữa tiết trời se lạnh.
Bát
thắng cố trở nên lôi cuốn hơn khi được nhấp với thứ rượu thóc Shan Lùng (Bát
Xát), rượu ngô Bản Phố (Bắc Hà) được chưng cất bởi thứ men làm từ cây hồng mi
khiến thực khách đắm chìm trong tinh hoa của đất trời ban
tặng.
2.
Xôi ngũ sắc
Món
xôi ngũ sắc dịp lễ hội, hoặc tết đến xuân về theo quan niệm ai được ăn sẽ gặp
nhiều điều may mắn tốt lành. Với 5 màu chủ đạo gồm trắng, xanh, đen (tím), đỏ,
vàng tương ứng với kim - mộc - thủy - hỏa - thổ tượng trưng cho ngũ hành thể
hiện sự tồn tại vĩnh hằng, làm nên sự tốt tươi của thiên - địa -
nhân.
Hạt
xôi căng mọng, thơm dẻo được chọn lựa từ gạo nếp Thẳm Dương (Văn Bàn), Mường Vi
(Bát Xát)… với sắc màu tự nhiên được tạo bằng cách ngâm gạo trong nước vắt ra từ
các loại lá, củ, cây rừng. Mâm xôi đơm đầy như bông hoa năm cánh khoe sắc cùng
mùi thơm đặc trưng không thể lẫn với bất cứ loại xôi nào khiến thực khách khó
quên.
3.
Thịt lợn quay
Một
điều thú vị khác của ẩm thực Lào Cai là các món ăn chế biến từ thịt lợn cắp nách
thơm ngon, giàu dinh dưỡng, đủ các món nướng, luộc, dồi, giả cầy, sườn nấu canh,
lạp xường, thịt hun khói. Rồi lợn sữa quay, vịt quay, thơm ngon tạo nên không
khí nhộn nhịp, sôi động.
4.
Hạt dẻ nướng
Đến
với Lào Cai, du khách còn được thoải mái thưởng thức các món nướng thơm nức mũi
từ ngô, khoai, hạt dẻ đến cá suối, lại cả trứng gà.
Khi
màn đêm buông xuống trong cái lạnh của phố núi còn gì thi vị hơn lúc được ngồi
bên bếp lửa rực hồng ở một quán cóc ven đường nào đó, chỉ một chiếc bàn con, dăm
ba chiếc ghế nhựa để nhâm nhi chén rượu Thanh Kim (Sapa) thấy lòng ấm lại trong
cái lạnh tê tái để đắm chìm trong không gian tĩnh lặng.
5.
Cá hồi Sapa
Trên
cùng hành trình tham quan Thác Bạc hay mạo hiểm với cuộc leo núi, chinh phục
đỉnh Phansipan hùng vỹ, ngay dưới chân “nóc nhà Đông Dương” này là mái nhà lý
tưởng của những chú cá hồi vân nổi tiếng trời Âu.
Hiện
nay, trong các nhà hàng, khách sạn nổi tiếng ở Sa Pa như Victoria, Châu Long,
Bamboo v.v…và nhiều khách sạn, nhà hàng lớn tại Hà Nội, cá hồi vân đã có trong
thực đơn và nhanh chóng trở thành một món ẩm thực hấp dẫn với nhiều đối tượng
khách du lịch trong và ngoài nước.
Với
các món ẩm thực đa dạng được chế biến từ cá hồi như: gỏi, lẩu, cháo, trứng cá
hấp, cá hun khói, salad rau xanh ăn kèm cá hồi tẩm sốt cam và tiêu xanh, cá hồi
nhồi dưa chuột v.v…đã mang đến cho du khách hương vị hấp dẫn khó quên của món ẩm
thực có một không hai tại Sapa.
6.
Thịt lợn muối
Thịt
lợn từ lâu là một món ăn quen thuộc dân dã đối với người dân Việt Nam và đây
cũng là loại thực phẩm có nhiều cách chế biến món ăn nhất. Trong các món ngon
được chế biến từ thịt lợn thì thịt lợn muối là một trong những món ngon trong
danh mục ẩm thực của đồng bào vùng cao Lào Cai.
Khi
sử dụng thịt lợn muối có thể rang hay nướng tuỳ theo khẩu vị của từng gia đình.
Khi ăn, chúng ta có những cảm giác khác nhau. Có vị cay của giềng và ớt, vị thơm
của quế, vị hơi chát của lá mít và lá trầu không. Đồng thời, một vị đặc trưng
của thịt lợn muối là vị chua hoà lẫn vị mặn của muối, miếng thịt giòn và rắn
chắc.
Thịt
lợn muối làm giảm đi độ béo và ngấy của mỡ. Khi ăn, chúng ta có thể lấy lại cảm
giác về vị giác khi đã ăn quá nhiều đồ ăn khác mà không có cảm giác ngon. Thịt
lợn muối là món ăn dân dã của người dân vùng cao đặc biệt là người Tày ở Bảo
Yên.
7.
Nem măng đắng
Món
ăn này được chế biến theo bí quyết cổ truyền. Đồng bào lấy những chiếc măng vầu
đắng, luộc chín rồi lột lấy những tấm lá bánh tẻ, mềm và dai như những tấm lụa
mỏng. Nguyên liệu này dùng như chiếc bánh đa nem thông thường trong món nem rán
phổ thông.
Phần
nhân của món nem măng đắng được làm từ thịt gà băm nhỏ. Gà phải là gà tơ, trọng
lượng mỗi con không quá 0,6 - 0,7 kg. Thịt và xương được băm nhỏ cùng với củ
kiệu, lá hẹ và các gia vị: hạt tiêu, nước mắm. Phần nhân được gói trong lá măng
đắng và rán vàng.
Món
ăn được trình bày ra đĩa nhỏ, trông rất đẹp mắt. Khi ăn, thực khách sẽ cảm nhận
vị đăng đắng của măng, vị ngọt của thịt gà tơ. Độ dẻo của vỏ nem cộng với cảm
giác sậm sựt của nhân nem trong miệng sẽ làm cho thực khách thấy thú
vị.
8.
Rượu San Lùng
Rượu
San Lùng hương thơm, vị đậm đà mau làm lan toả sự đê mê tới lục phủ ngũ tạng,
tới chân tơ kẽ tóc. Sau tiệc rượu, ta có cảm giác lâng lâng sảng khoái, không u
mê đau đầu. Mới một giọt đã mềm môi, làm ta muốn thêm giọt
nữa.
Rượu
San Lùng được chế biến rất công phu. Nguyên liệu tuyển chọn kỹ từ thóc nương vào
sữa ở độ dẻo. Trước khi nâu, người ta ngâm thóc thành mộng và chưng ủ cùng cao
lương thảo dược.Men đủ vị thảo dược của núi rừng, có vị phòng chống lạnh, trừ
cảm,có vị làm cho lưu thông khí huyết, giảm đau nhức khớp, có vị làm cho không
đau đầu.
9.
Nấm chân chim
Những
gùi nấm nặng trĩu được các thiếu nữ Mông mang đến chợ bán thành một dãy riêng.
Nấm được để trong gùi hoặc bày trên các tấm vải, trải trên thảm cỏ. Chẳng cần
cân đo chính xác, các cô gái cứ đong từng bát đầy, bán với giá bình dân: hai
nghìn đồng một bát. So với các loại rau xanh khác ở chợ, nấm chân chim bao giờ
cũng được bán hết nhanh nhất.
Nấm
mua về đem xào hoặc nấu canh với thịt. Thưởng thức hương vị ngọt ngào của nấm,
người ăn sẽ có kỷ niệm khó quên về Bắc Hà. Ngoài công dụng làm thực phẩm, nấm
chân chim còn có nhiều lợi ích khác, được liệt vào loại dược liệu
quý.
10.
Mận hậu Bắc Hà
Từ
tháng giêng âm lịch, cả thung lũng Bắc Hà với diện tích rộng 30km2 nở trắng hoa
mận, đất trời Bắc Hà như trong huyền thoại. Qua Cổng trời, người và ngựa cứ bồng
bềnh như trôi trong mây trắng.
Du
khách hãy đến Bắc Hà vào mùa mận chín. Mận Bắc Hà bắt đầu chín từ tháng 5 và
chín rộ vào tháng 6, tháng 7. Khác với mận Lạng Sơn khi chín quả mới đỏ, mận hậu
Bắc Hà không biến đổi màu vỏ ngoài, quan sát kỹ mới nhận ra lúc thu hái quả mận
hơi ngả sang màu vàng nhạt. Trông cứ tưởng quả xanh nhưng khi bổ đôi, ruột quả
mận mới phô sắc vàng.
Điều
khác biệt giữa mận Bắc Hà với các giống mận khác, có lẽ là độ róc hột. Ngoài ra,
vị ngọt của mận hậu làm cho người ăn sau khi nuốt xong miếng cuối khá lâu mà như
vẫn còn miếng mận trong miệng.
